Smouter.net » Blog

Liefde als bouwplan

Willem Smouter — Fri, 03 Feb 2012 11:47:41 +0000

nav dr. Govert Buijs, Publieke liefde – Agapè als bron voor maatschappelijke vernieuwing in tijden van crisis. Inaugurele rede aan de VU, op 3 februari 2012

In oude steden vind je schitterende historische gebouwen en die blijven de moeite van het bekijken waard. Maar als je iets wilt verbouwen of er dreigt wat scheef te zakken, dan wordt het erg lastig als je de bouwtekeningen niet meer hebt. Wat is een dragende muur en wat kan weg? Of, ander voorbeeld, een Stradivarius is en blijft een schitterende viool. We weten vrij veel over zijn techniek, maar het echte geheim van zijn violen – we weten het niet meer.

Met deze voorbeelden illustreert dr. Govert Buijs het begin van zijn zoektocht naar het geheim van onze westerse beschaving. Nog altijd hebben we een samenleving waar de halve wereld jaloers op kan zijn, vanwege onderwijs en zorg en een redelijke verdeling van de welvaart. Maar de verschillende crises van dit moment brengen nadrukkelijk de vraag op tafel waar deze samenleving op stoelt, wat het achterliggende bouwplan is. In zijn rede waarin hij op 3 februari de Abraham Kuyper leerstoel voor politieke filosofie en levensbeschouwing aan de Vrije Universiteit aanvaardde, betoogt Buijs dat agapè, liefde in de zin waarin de Bijbel erover spreekt, de hoofdlijn van dit bouwplan is. Zijn rede leest als een fascinerend verhaal.

Uitwerking van ‘compassie’

Onlangs publiceerde een CDA-commissie het rapport “Nieuwe woorden, nieuwe beelden” waar Govert Buijs naast anderen aan meewerkte. Je vindt daarin een hoofdstuk over “de kracht van compassie”. De rede die Buijs nu hield kun je zien als de Bijbelse en culturele uitwerking van dat begrip. Want uiteindelijk zit achter compassie niets minder dan liefde, liefde in de betekenis van zorgen met hart en ziel, van betrokken zijn op de ander, van caritas. En dat hele begrip is natuurlijk niet populair vandaag de dag. Linkse lui zijn blij dat we eindelijk verlost zijn van liefdadigheid omdat de staat het opknapt. Jonge rechtse rakkers willen veel van de zorg graag terug brengen naar de privé-sfeer, naar de caritas. Maar over één ding zijn links en rechts het eens: caritas is een begrip uit, van en voor de private sfeer. In de grote-mensen-wereld van samenleving, politiek en economie heeft het geen plaats. Daar gaat het om resultaat, om geld, om macht.

En juist tegen dat idee houdt Govert Buijs zijn rede: agapé (liefde) is het bouwplan van onze samenleving en publieke liefde heb je nodig voor maatschappelijke vernieuwing. “Moeten wij als burgers van een land van elkaar houden?” zo vraagt Bas Heijne zich af in een essay en Buijs antwoordt: “Nee, dat hoeft niet. ‘Houden van’ is het woord niet. Maar of we zonder een vorm van publieke liefde kunnen in een samenleving, althans een samenleving als de onze, die zichzelf in feite zeer hoge morele standaarden oplegt, is een open vraag.”

Daar zijn geen woorden voor

Liefde is natuurlijk al een belangrijk woord in het Oude Testament en in het Nieuwe wordt het ‘t centrum van alles: Agapé. Je zult het niet geloven, maar dat hele woord bestond niet in de Griekse wereld. De vertalers van de Septuaginta hebben het moeten uitvinden om in het Grieks iets te kunnen zeggen als “ahav” – God liefhebben omdat hij ons liefheeft en je naaste als jezelf. Daar was geen woord voor: je had eros voor je weet wel, en philia voor een verbondenheid met je gelijken. Aristoteles (Griekse cultuur bij uitstek) achtte vriendschap tussen God en mens onmogelijk, omdat philia alleen kan voorkomen tussen gelijken. Maar liefde die eerst de grootste kloof overbrugt (tussen God en mens) en daarna allerlei kleinere kloven, daar was geen woord voor. Daar zijn nog steeds geen woorden voor, zou je zeggen, maar de vertalers smeedden er het woord agapé voor. En voor alle schrijvers van het Nieuwe Testament werd dit nieuwe begrip met oude wortels de manier om Gods liefde in Christus en de liefde van christenen over grenzen heen aan te duiden.

Publieke structuren

Buijs volgt de sporen van deze agapé in een adembenemend betoog dat springt van Basilius de Grote naar de Meester van Alkmaar en van de gilden in de Middeleeuwen naar de jonge jaren van Adam ‘marktdenken’ Smith, met een flinke tussenstop bij de fresco’s van Ambrogio Lorenzetti in het Palazzo Publico van het Italiaanse Siena. Ik voelde me daarbij eerlijk gezegd soms in een roman van Dan Brown en er zal best wat op af te dingen zijn. Maar volstrekt overtuigend vind ik de hoofdlijn, dat namelijk juist de publieke structuren van onze samenleving (zorg en onderwijs, bestuur en economie) gebouwd zijn op het stramien van commitment, verbondenheid, ja uiteindelijk liefde. En dat je bij de vernieuwingen die nodig zijn vanwege de huidige crises, de boel verder kunt verprutsen als je niet af en toe in dit oude bouwplan kijkt.

Het aardige aan Buijs’ benadering is overigens dat hij niet blijft hangen in een loflied op de liefde want dan werd het allemaal wat te rozig. Hij laat ook zien waar het met de beste bedoelingen fout loopt. Bijvoorbeeld hoe Adam Smith, vader van het marktdenken, als Calvinist mooie idealen had die met agapé verwant waren, maar wel verzuimde te controleren of ‘de markt’ altijd zo liefdevol werkt. En in bredere zin is het best riskant om structuren te bouwen die de liefde vorm moeten geven. Dan ben je, met een woord van T.S. Eliot, bezig met “dreaming of systems so perfect that no one will need to be good” en dat gaat niet werken. Met dat soort dromen is de politiek bezig tot de dag van vandaag en het moet nog blijken of we door de crisis wakker worden.

Govert Buijs is zijn werk op de stoel van Abraham Kuyper begonnen met een rede die hout snijdt voor de grondslagen van politiek handelen. Mij bepaalde hij bij wat misschien wel de krachtigste christelijke bijdrage aan de politiek is. Tal van christelijke ‘standpunten’ zijn helaas gesneuveld en al lang vergeten, maar weet je wat het is: liefde blijft. Liefde als bouwplan in dit geval.

Willem Smouter, Apeldoorn.

India-reis 2011

Willem Smouter — Sat, 03 Dec 2011 17:01:18 +0000

Drukke dagen, veel impressies opgedaan, les gegeven over de brief aan de Efeziërs en de meeste avonden met mijn reisgenoot op het dakterras in Calcutta gezeten. Opnieuw geïnspireerd geraakt door het warme levende geloof van de Indiërs – en tegelijk nog puzzelend over dingen die je als westerling nooit zult snappen.

Dat zijn de indrukken die over blijven na een kleine twee weken lesgeven in India. Een oude liefde van me: om de paar jaar ga ik er enkele weken heen ter ondersteuning van het werk van Christ Mission Ashram en het echtpaar Sukrit en SangYee Roy. Dit keer samen met Peter Binnenkade, voorzitter van de stichting EvTA die dit type uitzendingen mogelijk maakt. Vorige keer schreef ik er een uitvoerig blog over, dit keer laten we het bij een paar korte typeringen, genoteerd tijdens de lange vliegreis Calcutta – Dubai – Amsterdam.

Onze colleges gaven we voor Bengaals sprekende studenten en voorgangers. Ze zijn van eenvoudige, arme komaf want anders hadden ze “English medium” school gehad en dat typische Indisch Engels gesproken. Sommigen zijn als christen geboren, maar meerderen hebben bij hun leven die ingrijpende stap gezet om van Hindu of Moslim achtergrond vandaan christen te worden. Vaak vanwege een wonder (hulp, genezing, leiding) en ook vanwege inspirerende liefde. Je moet deze “studenten theologie” niet vragen naar het verschil tussen Barth en Brunner of zo, maar wel hebben ze verbluffende Bijbelkennis en een aanstekelijk geloof. Qua kennis en inzet steken ze er binnen Calcutta met kop en schouder boven uit. Ik herinner me dat jaren geleden de Anglicaanse kerk (Church of North India) een aantal van de beste studenten ‘wegkocht’. Aanvankelijk was Sukrit ontroostbaar, maar nu vertelt hij met een glimlach van oor tot oor dat zijn studenten sleutelposities gekregen hebben in de CNI…

Christ Mission Ashram, het kerkgenootschap van ds. Roy, stichtte zo’n 120 gemeenten in de wijde omgeving waar Bengaals gesproken wordt. Meest kleine gemeenten hoor en het is niet alleen maar succes. Daarnaast hebben ze hulpverleningsprojecten te kust en te keur. Sommige met buitenlands geld – zoals via een boot en klinieken op de Sunderban Islands.

Andere heel simpel: een ouder echtpaar dat puur in eigen huis een kinderdagverblijf houdt waardoor arme ouders in staat zijn om overdag hun geld te verdienen, mensen die hun eten delen en noem maar op. Het mooie is hoe volstrekt ongecompliceerd men aanpakt wat de hand vindt om te doen, zonder doortimmerde plannen of iets. Het ingewikkelde is, nou ja, het ingewikkelde is precies datzelfde. De aanpak van projecten zonder duidelijk plan. De fricties die dat soms oplevert vormen – naast het lesgeven – een van de redenen voor ons bezoek van dit jaar.

Het onderwerp van mijn lessen was de brief aan de Efeziërs. Ooit schreef ik een commentaar daarop, dat ik niet uit gaf. Maar het is heel geschikt om delen ervan in detail te bespreken met de Bengaalse studenten. Dat is ook onze eigen bijdrage uit Holland: we hoeven hen niet te onderwijzen in ethiek of kerkgeschiedenis, dat doen ze zelf wel. We hoeven geen alles omvattende dogmatische visie neer te zetten – dat doen de Koreanen wel. Maar Bijbeluitleg vers voor vers, met verwijzing naar grondlijnen in de Bijbel, dat horen ze graag en dat kunnen ze zich ook goed eigen maken. Het was een voorrecht, er weer aan te kunnen bijdragen.

Verder spreken de foto’s voor zichzelf, ook zie je daar Peter Binnenkade op, met wie ik bijzonder plezierig heb samengewerkt en –gereisd.

Mauro zit me niet lekker

Willem Smouter — Fri, 28 Oct 2011 19:19:02 +0000

De zaak-Mauro zit me niet lekker. Het gaat natuurlijk om de achttien jaar oude Mauro uit Angola, die terug naar zijn land moet maar volkomen ingeburgerd is.

Voor de goede orde: deze zaak zit niemand lekker. Om te beginnen kun je begrijpen dat deze knul van achttien met een Limburgse tongval maar moeilijk terug naar huis kan. Verder is het uitermate ongelukkig dat er Kamerdebatten gehouden worden over een individuele jongeman. De bedoeling is daar dat ze wetten toetsen en de regering controleren; zodra je over één individu gaat praten, komt er meteen een algemene kwestie aan de orde en kan de minister haast niet terug, net als in 1997 met de Amsterdamse kleermaker Zekeriya Gümüs.

Maar mij zit het om nog een reden niet lekker en dat is omdat ik tot heden mezelf altijd aan de “goede” kant zag staan, namelijk om iemand met wie veel te lang gesold is, toe te willen laten. Maar in dit geval lijkt me dat de minister gelijk heeft – ook al vind ik dat de jongen nu vanwege gewekte verwachtingen zou mogen blijven.

Wat mij stoort is dat ik in de media belangrijke informatie mis. Ik lees het Nederlands Dagblad en dat wijdde er gisteren zowel als morgen een commentaar aan. Gisteren was te lezen dat hier onmenselijk geredeneerd werd en “in een beschaafd land mogen asielzoekers nooit het slachtoffer worden van een falende of – nog erger – lakse overheid”. Morgen schrijft Peter Bergwerff “recht kan onrecht worden als toepassing ervan leidt tot een ethisch laakbare uitkomst”. Nu is er een initiatiefwetsvoorstel in de maak van Christenunie en PvdA dat kortweg inhoudt: minderjarige asielzoekers die langer dan acht jaar in Nederland zijn mogen blijven. Voor minderjarigen zonder ouders geldt een termijn van vijf jaar. Voorwaarde is wel dat hun lange verblijf te wijten is aan falen van de overheid.

Maar bij dat laatste zit ’m nu net de kneep. Het wetsvoorstel heeft het over falen van de overheid, ND-commentaar spreekt zelfs van lakse overheid, maar dat lijkt me alleen aan de orde als er zoveel jaren met een gezin gehusseld wordt dat de kinderen geworteld raken. Wat ik niemand hoor zeggen, dat is dat AMA’s (alleenstaande minderjarige asielzoekers) op basis van aangenomen regels niet uitgewezen mogen worden. De gedachte was: een kind kun je niet uitzetten. Laat ’m dan hier blijven tot zijn achttiende en dan, zo goed mogelijk begeleid, terug gaan. Ik herinner me dat AMA’s om die reden volstrekt afgesloten woonden, zodat zelfs kerkelijke vrijwilligers er niet bij mochten. Kennelijk is dat bij Mauro anders en kon hij bij pleegouders terecht. Voor zover ik kan zien – maar corrigeer me als ik het verkeerd heb – is de overheid dus helemaal niet falend of laks, maar voert een humane regel uit. Zo bezien begrijp ik dat de minister zegt: het is van meet aan duidelijk geweest dat deze jongen op zijn achttiende terug moest.

Nu kun je erover discussiëren of dit een verstandige regel is. Er is iets voor en er is iets tegen en het blijft uiterst pijnlijk. Maar voor zover ik zie, zouden CU en PvdA duidelijk moeten maken of ze deze regel willen herzien. Pleiten zij ervoor om alleenstaande kinderen uit te zetten of accepteren ze dat ouders die hun kind voor z’n dertiende alleen op het vliegtuig zetten, automatisch een “goede” toekomst voor hun kind mogen verwachten?

Voor alle duidelijkheid: bij Mauro zijn intussen zodanige verwachtingen gewekt dat ik hoop dat hij mag blijven. Maar ik hoor liever niet over falende of lakse overheid zolang we de humaan bedoelde regel verzwijgen dat alleenstaande minderjarigen niet uitgezet mogen worden. En bij het initiatief-wetsvoorstel hoop ik op een deugdelijke onderbouwing. En eigenlijk hoop ik dat iemand me kan vertellen dat ik me vergis. Zodat ik weer de vertrouwde keuze kan maken om kwetsbare mensen te willen verdedigen tegen een lakse overheid.

PS: in NRC van vanavond (waar ik ook abonnement op heb…) staat de kwestie van het niet uitzetten van Mauro’s wél duidelijk uitgelegd. Inderdaad zijn AMA’s tot hun achttiende legaal en meestal verdwijnen ze daarna in de illegaliteit. Het initiatief van PvdA en CU wordt ook hier genoemd als “oplossing”, maar zonder uitleg hoe zij willen voorkomen dat het gegarandeerd succesvol wordt om veel te jonge kinderen hierheen te sturen.

Afscheid van de EO

Willem Smouter — Wed, 05 Oct 2011 13:33:46 +0000

Gisterochtend heb ik mijn ontslag genomen bij de Evangelische Omroep, na een goed gesprek met leidinggevende Peter Grasmeijer. De laatste jaren presenteerde ik de christelijke nieuwsshow eo.nl op Radio5. Na de zomer werd de programmering herzien waarbij dit programma kwam te vervallen. Met overtuiging ben ik begonnen aan het vervangende werk dat me geboden werd, namelijk items maken voor Door de Wereld radio. Maar – hoe zeg je dat – dit werkte niet. Dat ligt niet aan iemand bij de EO maar aan het feit dat ik in de twintig jaar dat ik geen items meer maakte een ander iemand ben geworden.

Ik kijk dankbaar terug op 33 jaar waarin ik graag gewerkt heb voor de EO en op de laatste 12,5 jaar waarin ik dat deed in vaste dienst voor een dag in de week. In die periode heb ik van de EO veel kansen gekregen. Ik werkte als junior reporter voor Tijdsein (actualiteiten radio), als parlementair TV-gezicht voor Binnenhof 18, als eindredacteur van een TV-programma Wittewierum en verder mocht ik een website voor predikanten opzetten, een radiorubriek Bijbel Vandaag runnen en noem maar op. De laatste zeven jaar waren voor het programma eo.nl en dat beviel heel goed: ik kon uit mijn netwerk ideeën aandragen en omgekeerd was het presenteren van dat programma de beste manier om te netwerken in christelijk Nederland.

Anyway, aan alles komt een eind en zo hoort dat ook. Daarom neem ik afscheid met weemoed maar zonder hard feelings. Ik dank de EO voor samenwerking door de jaren heen en wens de medewerkers alle goeds in hun belangrijke bediening.

Mijn medewerking als gast aan het programma Deze Week stond en staat los van mijn dienstverband en daar hoop ik dan ook aan te blijven deelnemen.

Willem Smouter.

De kerk waardig begraven

Willem Smouter — Fri, 15 Apr 2011 15:02:18 +0000

“Als je deze tijd beziet onder het aspect van de alwerkzaamheid Gods, dan is hij dus ook aan het werk in de ontkerkelijking. Het is zijn project dat de kerken in Nederland worden afgebroken. God heeft ook in de ontkerkelijking de hand. De ballingschap van het volk Israël werd ervaren als oordeel Gods. En tegelijk is dat bevrijdend. Je hebt je lot niet in eigen hand”. Dr. Willem Maarten Dekker, predikant te Mastenbroek, gooide deze week een steen in de vijver met een verhaal tegen de missionaire mode in.

Het citaat komt uit een opinie-artikel in het Nederlands Dagblad van 13 april, vooruitlopend op een symposium van de Confessionele Vereniging in de Protestantse Kerk onder het thema “planten of begraven”. De hoofdlijn is dat spreker het helemaal gehad heeft met al die missionaire initiatieven van de Protestantse Kerk. “We moeten dus nooit met het evangelie gaan leuren langs de deuren, of er alsjeblieft toch iemand luisteren wil. Soms is het juist: blijven zingen en preken om daarmee te bevestigen dat er niemand luistert. Wij zouden eens moeten overwegen of dat niet juist in onze tijd weer geldt: dat wij prediken om daarmee te openbaren dat de wereld níét hoort”. Hij gebruikt daarbij krasse taal over het begraven van de kerk, zeker in een artikel in het Christelijk Weekblad van 24 september 2010, waarin hij dat idee uitwerkt: “Jozef van Arimathea had Jezus lief, en daarom begroef hij Hem. Zijn lichaam, de kerk begraven is dus niet alleen veel hoopvoller dan plannetjes maken, er spreekt ook veel meer liefde uit. Zo hebben wij Hem lief tot het einde. Anderen hadden Hem lief door grote kathedralen te bouwen. Wij hebben Hem lief door ze weer af te breken, en bij elke steen te denken aan het oordeel dat over ons komt en dat toch al door Hem gedragen is”.

Ik vind dat echt niet kunnen, of in de woorden van Bert de Leede: “een ontoelaatbare theologische grensoverschrijding”. Eenvoudiger gezegd: het is volstrekt willekeurig Bijbelgebruik om teleurstelling over hoe het met de kerk in Nederland gaat, te verbinden met Jozefs begrafenis van het lichaam van onze Heer. En dat wordt er niet beter op door te poneren dat Jezus een aristocratische houding had, waarin hij op een gegeven moment aan de leerlingen vroeg “Willen jullie misschien ook weggaan?”. Luister, ik heb óók m’n bedenkingen bij al die leuke dingen voor de mensen, bij de tendens om vooral laagdrempelige diensten te houden (zie een eerdere blog) – waarbij de mensen alleen maar over die lage drempel naar buiten gaan. Maar de kerk begraven, nou dan weet je wel in wat voor houding je de mensen daarmee helpt. Namelijk óf in een defaitisme van “het loopt toch allemaal af” óf je sterkt de mensen in de overtuiging van conservatisme – houden wat je nog hebt. Dat gebeurde ook meteen op de website van het ND, waar te lezen viel: “Hartgrondig met dr Dekker eens […] Laten alle broeders en zusters die deel uit maken van liturgiecommissies dit artikel lezen en de woorden van dr. Dekker ter harte nemen! WIJ hebben ons aan te passen aan de soevereiniteit van God. Niet andersom”. Alsof het een geval van Gods soevereiniteit is om vast te houden aan oude liturgische vormen. Ik heb overigens intussen gelezen dat Dekker dat zelf zo niet bedoelt: “We gaan het met de beamer en de band niet redden, inderdaad. Maar met het Liedboek en het orgel ook niet. Op het punt van de vormen is creativiteit niet verboden, maar juist geboden. Juist de confessionele en orthodoxe stromingen binnen de kerk vertonen niet zelden een onthutsend gebrek aan creativiteit, aan lef en aan energie” – en dat moet je niet verwarren met geloof. Amen, zeg ik dan.

Toch wordt die begrafenissfeer in de praktijk een frame waarbinnen een in zichzelf gekeerde gemeente zich eindelijk herkend voelt. Zeker als je er aan toevoegt: “1400 jaar is het evangelie verkondigd. Er komt een moment waarop je moet zeggen: zoek het nu maar even zelf uit”. Ik ken gemeenten die zeer tevreden waren over hun behoudende orde van dienst, tot de laatste het licht uit deed. Is dat Gods soevereiniteit? Ik geloof er niks van. Dat is te zeggen: we hebben zoveel ruzie gemaakt en zijn zo verwereldlijkt, dat het Gods goed recht zou zijn om de kandelaar hier weg te halen en het licht elders te laten schijnen. Maar dat mag nooit verward worden met passiviteit aan onze kant. Je moet de tekenen van de tijd verstaan – en in onze omgeving is het een tijd van neergang – maar je weet nooit hoe laat het op Gods klok is en daarom is het zaak om in geloof en vertrouwen het evangelie zo goed mogelijk te delen en uit te delen. Zolang wij nog in lied en taal en cultuur van de zestiende eeuw leven, moeten we niet al te zeker willen weten dat het Gods soevereine wil is dat mensen er niks van snappen.

Nu weet ik natuurlijk best dat dr. Dekker gewoon wil choqueren om het gesprek op gang te brengen. En je zult zien: als je doorpraat over hoe dat begraven van de kerk bedoeld is, dan heeft hij dat vast zo letterlijk niet bedoeld en zo meer. Toch moet je dat volgens mij zo niet aanpakken. Het doet me teveel aan ds. Hendrikse denken, met zijn “geloven in een God die niet bestaat”. Als je doorpraat dan zegt hij iets als “ik bedoel natuurlijk dat God niet bestaat op de manier van een appeltaart”. Ja hoor, maar intussen help je het ongeloof aan een lekker bedje. Op geestelijk vlak wil ik Hendrikse en Dekker bepaald niet op één lijn zetten, maar qua aanpak doe ik dat wel – en daar word ik niet vrolijk of gelovig van.

Lees meer over het thema op deze pagina van de IZB
Beluister zaterdag 20.35 uur op Radio 5 discussie hierover

Kerk in Oxford

Willem Smouter — Sun, 08 Aug 2010 21:05:27 +0000

Het kerkenpad is op vakantie in Oxfordshire en dat leverde vandaag twee heel verschillende diensten op. We kamperen hier niet al te ver van Oxford, dus gisteren het Ashmolean Museum gezien en gisteravond de bijbehorende aflevering van Morse gekeken (The Wolvercote Tongue) – wat wil een mens nog meer. Maar op zondag zoek je toch wat anders. We werden met de NBG-tekst @tabkerk aangespoord om “elkaar te bemoedigen in onze onderlinge bijeenkomsten” en kozen als invulling daarvan om ’s morgens de dichtstbijzijnde kerk te bezoeken en later op de dag het avondgebed in Christ Church Cathedral.

Voor de morgendienst pakten Annette en ik de fiets naar Winton on the Green waar het lokale kerkje ons hartelijk welkom heette. Je begrijpt: een gezinsdienst met 1½ kind, een paar alleraardigste mensen en een lekeprediker. Twee gasten uit Holland maken er een groot verschil… En toch: het was goed om hier met broeders en zusters samen te zijn, te bidden en te zingen. De lekepreker (Paul nog wat) was van beroep uitgever, vertegenwoordigt bepaalde christelijke auteurs bij onder meer Arkmedia en Callenbach. Twittervriend @paulabspoel moet hem haast kennen?

Anyway, voor het avondgebed in Oxford namen we ook onze jongelui mee naar Christ Church in Oxford. Ik herinner me van New Wine heel goed Simon Ponsonby die daar doceert, maar hem troffen we uiteraard niet aan. De Evensong is normaal een attractie vanwege de koren die het uitvoeren, maar vandaag heette het Said Evensong – geen koor maar gesproken teksten en samenzang. Prachtige ambiance, redelijk wat mensen en een stemmige liturgie. Mooi om het Book of Common Prayer weer eens in handen te hebben, goed om de Bijbel te horen en om te knielen voor gebed. Een plus van beide anglicaanse diensten vond ik dat de echte wereld in de gebeden voor God kwam. De troepen in Afghanistan, de nood in Pakistan, en ook de mensen om de hoek die eenzaam zijn of op andere manier te lijden hebben. Heer ontferm u.

We hebben ons in beide diensten bemoedigd gevoeld. Tegelijk besef ik best dat mijn gezin en ik het niet zouden volhouden in een dorpskerkje met alleen bejaarden of in een liturgische setting zonder personal touch. We horen bij de koffie van mensen dat hun eigen jongelui het ook moeten hebben van de New Wine-ontmoetingen elders. Het is zoeken met de kerk van Christus – of het nu in Apeldoorn of in Winton on the Green is – en tegelijk zie je en geloof je dat Gods werk doorgaat.

Zondagavondwandeling

Willem Smouter — Sun, 27 Jun 2010 20:43:15 +0000

Op onze zondagavondwandeling door het Ugchelse bos “Het Leesten” stuiten we onverwachts op een plek die verdacht veel op een graf lijkt: een ruig aangelegd stukje grond met onverwachtse chrysanten. Er vlak naast staat duidelijk een grafmonument, met de namen van de heer en mevrouw Van Luttikhuizen. Dat laatste monument is grof beschadigd en zowel het graf zelf als de vernieling ervan maken me nieuwsgierig. Hoe kan hier in de publieke ruimte zo maar ineens een graf liggen? Wat voor verhaal zit daar achter? Google levert verrassende resultaten. Het verhaal van een boer die door roeien en ruiten ging en van een echtpaar dat ook niet mals was.

De smakeloze vernieling heeft, blijkens een artikel in De Stentor, ruim een week geleden plaatsgevonden. Onder het monument ligt de urn met de as van het echtpaar, die daar twee jaar geleden begraven is. Maar ik vind ook een verhaal uit de Volkskrant dat uit 1997 dateert en gaat over het graf van boer Jan de Vries dat er naast ligt. Dat mag natuurlijk totaal niet, een graf zomaar in de vrije natuur, ook al is het eigen grond. Wat blijkt? Boer De Vries was de meest eigenwijze inwoner van Apeldoorn en alle ambtenaren sidderden voor hem, zeker als hij met klompen waar de mest aan zat de raadszaal in stormde. Toen zijn einde naderde, heeft hij voor één piek tien vierkante meter grond van zijn zus en zwager gekocht en daar hebben ze hem begraven, zonder enige toestemming. Maar ja, zo liet de familie destijds weten: als ze hem eruit halen dan vallen er doden! Dat argument lijkt gewerkt te hebben want het graf is achteraf gelegaliseerd. En zus en zwager, alleraardigste stalinisten, zijn er later broederlijk naast gelegd! Ze komen nog voor in een artikel in Trouw uit 1999.

Deze avondwandeling eindigt niet met een stichtelijke overdenking. Wel met verbazing waar onverzettelijkheid tot de dood toe kan leiden. En met de tip om vooral het verhaal uit de Volkskrant nog eens te raadplegen, dat leest als een roman. De dochter van het echtpaar Luttikhuizen legde trouwens een handgeschreven briefje bij het geschonden monument met verzoek om tip over de daders, “want anders zal ik het hele bos moeten afsluiten”. En dat zou spijtig zijn, al was het maar vanwege het achterliggende verhaal.

2 juli muziekavond met Ronald Koops en Peter & Carin van Essen

Willem Smouter — Sun, 27 Jun 2010 14:28:05 +0000

Vrijdagavond 2 juli houdt Ronald Koops in de Tabernakelkerk een inleiding over lofprijzing en aanbidding in de traditionele kerk. Ook wordt deze avond het nieuwe boek van Ronald, Een kerk vol aanbidding!, gepresenteerd. Na de pauze vindt er een stilteconcert plaats, samen met Peter en Carin van Essen. De avond begint met onderwijs van Ronald voor gemeenteleden en gasten over het onderwerp: ‘Lofprijzing en aanbidding in de traditionele kerk: eenheid in verscheidenheid’.

Het boek Een kerk vol aanbidding! gaat in op de vraag hoe traditionele kerken ook nieuwere muziek kunnen toepassen om het zingen vorm te geven. Ronald pleit er voor om zowel oude psalmen als nieuwe liederen te zingen. Ook Henk Medema (uitgever) zal een inleiding houden. Daarna volgt het stilteconcert. Het optreden in Apeldoorn vormt de start van een aantal verstilde en troostende ‘stilteconcerten’ om bij God tot rust te komen. De concerten worden mede georganiseerd door Chananja, die ook de concerten van Sons of Korah organiseerde.

Ronald maakte diverse instrumentale piano-cd’s zoals Key of Eternity, Verlangen, Rust en Laten wij aanbidden, waarbij vooral de rust en stilte benadrukt.

De liederen van Peter van Essen (zangleider, liedschrijver en violist) worden in veel kerken en gemeenten gezongen. Hij is geliefd om zijn pure en doorleefde liederen (onder meer ‘Geprezen zij de Here’ en ‘Heerlijk is uw naam’) en zijn zeer gevoelige vioolspel. Hij maakte onder meer de cd’s Be Thou My Vision (met Jan Borger) en Musica Divina (met Jan Mulder). Met zijn stichting Bouw Uw Troon geeft hij cursussen en onderwijs aan muziekteams en in gemeenten.

Carin van Essen (liedschrijver, zangleider en hulpverlener) schreef onder meer themaliederen voor de EO-Vrouwzijndagen. Onlangs verscheen haar debuutalbum Pak van mijn hart. Carin zingt met passie en bezieling en weet mensen te raken met haar doorleefde liederen en vertolkingen van psalmen die gaan over nood, verdriet, hoop en stilte. Rust en stilte staan ook centraal tijdens de stilteconcerten, die bedoeld zijn om op adem te komen bij God.

Zoals ook Augustinus al zei: ‘Mijn hart is onrustig, tot het rust vindt bij U’. Zowel Ronald als Peter & Carin constateren dat er in het leven veel hectiek en stress is, waardoor het moeilijk is om tot rust te komen. Peter: “Als ik aan de piano psalmen zing, helpt me dat om rust te vinden bij God en me voor Hem te openen.” Voor alle ‘rustzoekers’ zijn de stilteconcerten bedoeld. Echte concerten, met alle moderne middelen en techniek, maar toch totaal anders. Carin: “Mooie, veelal geïmproviseerde muziek, diepzinnige teksten, oude bekende psalmen of nieuw geschreven psalmen, maken met elkaar een oase van bezinning en verstilling.” Tijdens de stilteconcerten komen ook de verschillende gemoedstoestanden van de psalmen aan bod, zoals vertrouwen, twijfel, blijdschap, verdriet of hoop.

De kerk is open vanaf 19.30 uur. Aanvang avond: 20.00 uur.

Welkom!
Ronald Koops

Een blik terug en vooruit

Willem Smouter — Sat, 01 May 2010 20:45:02 +0000

Op de avond voor onze terugkeer naar Holland (ik zie de weerberichten al) kijken we blij en dankbaar terug. Het was alleen al bijzonder dát onze vlucht inderdaad doorging, als eerste na de aswolk en drie uur voordat de charter van Jan Zijlstra landde… Verder hadden we in Israelgids Jacob Nof een bijzonder geïnspireerde rondleider, die met kennis van zaken over de Bijbel en het land sprak, de diertjes niet vergetend. Hij is zo iemand die, toen we nota bene met regen in Eilat arriveerden, dat nog weet te brengen als een bijzonder voorrecht dat wij dat nu mogen meemaken.

Verder zijn de indrukken zo vele dat ze hier niet vallen samen te vatten, moge het verslag genoeg zijn. Of gebruik de volgende mogelijkheden:

zie onze trips op de kaart weergegeven
bekijk het hele fotoalbum

En dan komt onvermijdelijk de vraag: wat en wanneer is de volgende reis? Wel, allereerst: mensen die meer dan drie keer meegaan, doen dat op eigen risico. Maar dan toch: juist vanmorgen maakten we in principe de afspraak om, zo de Here wil en wij leven, een volgende reis te beleggen van 25 maart t/m 5 april 2012. We zijn dan net voor Goede Vrijdag weer thuis. Het is een maand eerder dan deze keer, in de hoop dat dan nog meer van de bloeiende natuur te zien is.

Het is nog ver weg en u kunt nog niet inschrijven! Wel kunt u zich op de informatielijst laten zetten, zodat u tzt als eerste informatie krijgt. Graag licht ik vast een tipje van de sluier op: we hopen er een thema-reis van te maken, namelijk een Elia-reis. Ik heb veel met Elia, de profeet die in een rare tijd terug ging naar de basis van Gods beloften en van zijn verbond. Hij reisde naar Horeb, trok door het hartland van Israël en eindigde met een “omgekeerde intocht” naar de plaats waar Mozes werd opgenomen. Later mochten Mozes en Elia samen spreken met onze Heiland. Welnu, ik ben in overleg met Jacob om zoveel mogelijk van de plaatsen waar Elia ging, een plek te geven in onze reis. Niet bedoeld dus voor mensen die alle traditionele plekjes willen zien, maar voor wie iets bijzonders willen meemaken. Ik kijk er zelf al naar uit.

Tenslotte: hartelijk dank voor het trouw volgen van onze reis. En we sluiten af met enkele foto’s die onze gids in het dal van Mitzpe Ramon, Peter Bugel me stuurde.

Koper onder de grond en vissen onder water

Willem Smouter — Fri, 30 Apr 2010 20:02:09 +0000

Vandaag voert de reis naar het diepe zuiden: Eilat. We verlaten nu de route van Elia: die ging de Sinai-woestijn in en wij slaan af in de Negev, door het Ramon keteldal op weg naar de Arava, dat is de grote Syrisch-Afrikaanse breuk waarin de Jordaan en de Dode Zee liggen. We maken een uniek moment mee: de enige koffiepauze van onze reis, een oer-hollands moment in de kibbutz op de foto.

Maar dieper naar het zuiden komen we in het Timna-park, befaamd om de schilderachtige rotspartijen. Hier waren ooit de kopermijnen. Sterker nog, een Mexicaanse firma is hier opnieuw aan de slag gegaan. Maar wij krijgen uitleg over de koperwinning in Bijbelse tijd, toen men in ondergrondse mijnen erts dolf, dat fijn stampte en verhitte in een oven waarvan Jelle de blaasbalg hanteert. We lezen Job 28 en vergeten nooit meer hoe deze zoeker naar wijsheid de mijnbouw voor koperwinning beschreef als het toppunt van menselijk kunnen. Maar wijsheid, weten hoe je moet leven – dat is nog wat anders dan high-tech, aldus Job. In hetzelfde Timna-park bezoeken we ook het model van de tabernakel, beheerd door Messias-belijdende Joden waarvan een ons een rondleiding geeft.

Dan naar Eilat, vakantiecentrum van Israël en de halve wereld. We bezoeken uitvoerig het onderwater-observatorium: je gaat een paar trappen af en ziet de wondere wereld van vissen en koralen, waar Jelle morgen in gaat duiken. Tenslotte ons hotel, een wondere wereld op zichzelf: ieder heeft een eigen appartement in wat je wel ons eigen vakantiedorp kunt noemen, compleet met zwembad en sportterreinen. Morgen een vrije dag, dat moet hier wel lukken. Shabbat shalom!