Het gaat natuurlijk allemaal over . . . → Lees verder: Abba is geen pappa]]>

In een toespraak op de New Wine Zomerconferentie legde ik uit dat Abba geen pappa betekent. Daar werden in het Nederlands Dagblad een paar stukjes aan gewijd en daarom leg ik nu liever zelf uit wat ik ermee bedoel.

Het gaat natuurlijk allemaal over Bijbelse taal. Als wij Abba zeggen, gebruiken wij de taal van Jezus, letterlijk en figuurlijk. Letterlijk want terwijl het Nieuwe Testament in het Grieks geschreven is, spraken Jezus en de discipelen Aramees met elkaar – een taal die sterk verwant is aan het Hebreeuws van het Oude Testament. Er zijn maar een paar uitspraken die de auteurs onvertaald doorgegeven hebben en steevast was dat omdat het diepe indruk maakte. Je kunt je voorstellen dat men nooit vergat hoe Jezus “Talita koem” zei (meisje sta op, Markus 5:41), en dat het meisje toen opstond uit de dood! En ook dat hij aan het kruis ‘Eli, Eli, lema sabachtani?’ zei (Mattheus 27:46) – dat vergeet je nooit. Welnu, zo’n indruk moet het gemaakt hebben dat Jezus bij het bidden God aansprak als ‘Abba’ – vader. Als je Jezus hoorde bidden, dan dacht je bij jezelf: het lijkt net alsof het bij hem geen religie is maar echt. Gewoon zoals hij met zijn vader praat. En zo was het natuurlijk ook, omdat hij de eeuwige Zoon van God is die voor ons en onze zaligheid naar de aarde gekomen is. Kunnen we nog iets oproepen van de schok die het destijds betekende dat de Heer dit binnenste geheim met ons wilde delen: “Als je bidt, zeg dan Vader”. Wij zijn niet anders gewend, maar daardoor is het wel afgesleten en ik wil proberen de schok van toen nog eens terug te vinden. 

Waarom doe ik daarbij kritisch over de gelijkstelling van Abba en pappa? Ten eerste omdat het niet waar is, ten tweede omdat het niet helpt en ten derde omdat het, mits goed verstaan, juist zo kostbaar is om God als Abba aan te spreken.

Niet waar

Het eerste is, niet onbelangrijk, dat het taalkundig niet waar is. Het moge zo zijn dat kindertjes in Israël vandaag Abba roepen als ze een snoepje willen, maar in het Aramees van Jezus’ tijd was het een formele aanspraak waarmee een volwassen zoon zijn vader aansprak. Dat is natuurlijk wel degelijk een aanspraak van vertrouwen en intimiteit maar – en daar gaat het nu om – je vertaalt het met pater (vader) en niet met pappas (pappa). Je kunt het hier populair nalezen en meer wetenschappelijk in James Barr’s ‘Abba isn’t Daddy,’ Journal of Theological Studies 39 (1988), pp. 28-47.

En even helemaal los van taalwetenschap: niets van wat we weten over hoe Jezus omging met zijn Vader wekt de indruk dat Jezus een papagevoel had, of dat hij bij de Vader op schoot kroop. Met geen van beiden is iets mis maar het hoort in het taalveld van kleine kinderen en Jezus was hier veel meer als de geliefde zoon die het werk van zijn vader wilde vertegenwoordigen op aarde. Om precies te zijn: Paulus gebruikt twee keer letterlijk het woord ‘Abba’ en van Jezus lezen we vaak dat hij God vader noemde, maar we lezen het Aramese woord in de evangeliën maar één keer en wel in de tuin van Getsemane: “Hij zei: ‘Abba, Vader, voor u is alles mogelijk, neem deze beker van mij weg. Maar laat niet gebeuren wat ik wil, maar wat u wilt.’” (Markus 14:36). Dus de klank van ‘Abba’ is om precies te zijn de klank van ‘uw wil geschiede’, help mij om uw wil te doen. En Jezus vond het kennelijk belangrijk dat wij dat zouden weten. Het gebed in de tuin van de pijn is de meest intense versie van wat Jezus zijn leven lang gedaan en gebeden heeft “Vader, wat wilt u dat ik doen zal”. Uiteraard niet als een slaaf die op opdrachten wacht, maar als de Zoon die in alles in lijn met zijn Vader wil werken. Kortom: de klank van Abba is niet die van op schoot zitten, maar die van de wil van de Vader doen. Niet die van een klein kind, maar van een volwassen Zoon. Nu zou je kunnen zeggen: ja, dat geldt van hem, maar wij zijn de Here Jezus niet en dan is het toch mooi dat wij wel papa zeggen tegen God, als kleintjes die niks in te brengen hebben en het van hem verwachten. Welnu, er mag een heleboel en God valt er heus niet van om. Maar Jezus bedoelde het anders, niet alleen voor zichzelf maar ook voor ons. Dat blijkt duidelijk uit het Onze Vader, waarin Jezus voor alle tijden en plaatsen voordeed hoe je Abba bidt. Dat doe je door de Vader eerst te bidden voor uw naam, uw rijk, uw wil en pas daarna voor alles wat wij als mensen nodig hebben. “Onze Vader” klinkt dus óók als “help mij om uw wil te doen”. Het is een expliciet volwassen gebed en het houdt de uitdaging in om voor alles wat je nodig hebt te bidden en te leven vanuit het perspectief van Jezus. Hoe al je persoonlijke noden en behoeften hier wel in passen maar in een ander daglicht, dat bespreken we in het volgend hoofdstuk.

Niet helpend

Maar nu dan het tweede punt: behalve dat het niet waar is dat ‘Abba’ eigenlijk papa betekent, geloof ik ook dat het niet helpt – althans minder dan God zou willen. Dat is een teer punt en ik besef heel goed, hoe veel het betekent voor mensen die beschadigd werden door het beeld van een verre boze Vader in de hemel, om nu de zachte kant van God te ontdekken. Die kant is er ook aan het geloof en in de Psalmen staat het zelfs nog krasser: je mag bij God zijn als een kind op de arm van zijn moeder, een kind dat gedronken heeft en rust aan de borst van zijn moeder – zo is mijn ziel in mij (Psalm 131)! Dus in dat licht mag je ook best wel eens zingen “als een kind bij de vader op schoot”.

Maar wat gebeurt er als je God steeds benadert als een papa bij wie je kunt schuilen? Daar wordt God niet anders van maar jij wel. Ik bedoel: het is meer een kwestie van in welke rol je tot God nadert – als kind of als volwassene. Ik denk dat ieder mens wel iets in zich heeft van een (klein) kind met onbevredigde verlangens en van een volwassene met verantwoordelijkheid. En dat mag er allebei zijn. Maar wat gebeurt er nu als je in toespraken en pastoraat en, niet te vergeten, in gebed vooral die kinderrol bij mensen aanspreekt en dat bijvoorbeeld uitdrukt door voor te doen dat je mag wegkruipen bij papa en zo? Dan gebeurt er eerst iets geweldig moois: dan ervaren mensen erkenning, eindelijk erkenning en een soms intens gevoel van troost en geborgenheid. Maar – let maar op – vaak helpt het op lange termijn weinig want jaren later zijn ze nog steeds slachtoffer en zoeken troost bij elkaar en bij God. Mary Pytches, die je wel de grootmoeder van New Wine kunt noemen, hoorde ik op een conferentie eens zeggen: “als je een geliefd pastor wilt worden, dan moet je op het moment dat bij een pastorant ’t kleine kind zichtbaar wordt, dat kleine kind gaan troosten en koesteren. Dat voelt geweldig en het lost niks op, zodat ze en je zullen waarderen en terugkomen”. Pytches zei dit natuurlijk om duidelijk te maken dat het zo niet moet. Maar ik herken dat risico wel, niet alleen in pastoraat maar ook in mijn preekwerk en op succesvolle conferenties: je kunt maar zo “geliefd” worden door mensen klein te houden. Het heeft verwantschap met psychiaters die soms tot tien jaar toe met hun gekwetste patiënten optrekken, zeer geliefd en met weinig effect.

Niet genoeg

En dan tenslotte – derde punt – het is juist zo buitengewoon kostbaar dat we als volwassen erfgenamen zullen leren om Abba, vader, tegen God te zeggen. Het is al bijzonder hoe Jezus veel van zijn bijzondere voorrechten deelt met de leerlingen. Hij geeft hun gezag en macht over ziekten en demonen, hij geeft hun de sleutels van het Koninkrijk en de bevoegdheid om zonden te vergeven. Dat is al heel bijzonder. Maar het toppunt is toch wel dat hij, de Zoon, ons leert dat we zonen en dochters van de Vader zijn. Wij worden kinderen Gods genoemd en wij zijn het ook! We zijn uit God geboren. We hebben de Geest van het zoonschap gekregen. We zijn kinderen en erfgenamen, samen met Christus. Zomaar een greep uit de verraste uitroepen die je daarover in de Bijbel vindt. Het is in Romeinen 8 het hoogtepunt van het werk van de Geest, en tegelijk zuchten we nog in afwachting wat dit straks volkomen zal inhouden. Je hebt een heel leven nodig om hierin te groeien – dat leren we niet om klein te blijven maar om als de geliefde zoon en dochter in wie God vreugde vindt de glorie van de Vader te tonen aan de wereld.

En overigens, je mag bij de Vader altijd komen schuilen en er is niets mis met troost.

De vrucht van Pinksteren, het signalement van de eerste . . . → Lees verder: Trouw en toegewijd]]> Vandaag begint de Week van Gebed, onder het thema Trouw en toegewijd. Een uitdrukking die ontleend is aan Handelingen 2: 42. Hieronder de preekschets die ik er eerder over schreef.

De vrucht van Pinksteren, het signalement van de eerste gemeente, is een gemeenschap waar mensen samen trouw en toegewijd zijn. Van binnenuit gedreven om te delen, gehecht aan de boodschap en gewijd aan gebed. De kracht van de Geest wordt zichtbaar in mensen die volhouden, op de vier basisgebieden van de boodschap, de gemeenschap, de maaltijd en het gebed.

Context

Dit signalement van de eerste gemeente is geen ideaalschets van hoe het moet maar weergave van de vrucht van Pinksteren. In zekere zin kun je pas vanuit deze afloop Pinksteren verstaan: het werk van de Geest is de vorming van een nieuwe gemeenschap, die het Koninkrijk dat Jezus begon uitdraagt in de wereld waarvoor het bestemd was. Pinksteren gaat niet over mooie ervaringen voor vrome mensen, maar over de vorming van de gemeenschap van het Nieuwe Verbond (Jeremia 31: 31-34, vgl. Jezus’ woord in Lucas 22:20). Hoe het eruit ziet als het tijdperk van de Geest is aangebroken, waarin je de geboden niet meer in steen hoeft uit te hakken omdat ze in het hart van de mensen geschreven staan, dat zie je hier. Onze tekst is vervulling van Jezus’ intense verlangen: “Ik ben gekomen om op aarde een vuur te ontsteken, en wat zou ik graag willen dat het al brandde!” (Lucas 12:49).

vs 41: de Pinksterdag eindigde met een spectaculaire uitbreiding van de gemeente, de geboorte van een nieuwe gemeenschap met drieduizend dopelingen. De tijden van Johannes de Doper keren terug: “Keer u af van uw huidige leven en laat u dopen”, zij het nu niet vanwege de bijl aan de wortel der boom maar vanwege de belofte van de Geest voor de aanwezigen, voor hun kinderen en voor allen die God er nog bij zou roepen. Het gaat om een doop onder aanroeping van Jezus Christus: hij zelf kreeg bij zijn doop de volheid van de Geest, de gelovigen mogen door hun doop delen in de Geest. En de vrucht is op één dag meer dan tijdens drie jaar van Jezus’ optreden, wat in elk geval één deel is van wat Jezus beloofde toen hij zei: “wie op mij vertrouwt zal hetzelfde doen als ik, en zelfs meer dan dat” (Johannes 14:12).

vs. 42 (waarover straks meer): die massale bekering was natuurlijk mooi, maar legde ook een flinke druk op de bestaande gemeenschap. Wat zou er gebeuren als een fijne gemeente van 120 leden er ineens drieduizend bij kreeg? Volharden, proskaterein, wordt het centrale woord.

vs. 43: terecht dat NBV van ontzag spreekt in plaats van vrees, vgl. hun uitleg (www.voederbak.nl): “‘Vrezen’ wordt nu meer geassocieerd met zuivere angst dan met ontzag of eerbied, terwijl juist dat laatste aspect hier wordt bedoeld.” Maar jammer dat ze de twee zinsdelen omgewisseld hebben, tot “de tekenen vervulden iedereen met ontzag”. In de brontekst staat het naast elkaar: er geschiedde vrees over alle ziel en er geschiedden vele wonderen. Het ontzag, de vrees, zal wel versterkt zijn door de wonderen maar was er al, vs 37, vanwege alles wat ze gehoord en gezien hadden.
Evengoed zijn de ‘tekenen en wonderen’ een essentieel deel van de missie. Het is zelfs opvallend dat Lucas er in zijn deel 1 (het evangelie) nauwelijks van spreekt en dan nog in negatieve zin (11:29), maar dat het in zijn deel 2 (Handelingen) schering en inslag is, vgl. 4:30, 5:12, 6:8, 8:13, 14:3, 15:12.

vs 44v: de woorden uit onze tekst “ze vormden met elkaar een gemeenschap” duiden allereerst op deze delende gemeenschap. Ze bleven bij elkaar en ze deelden alles. Een en ander is uiteraard al een aparte studie waard. Er staat nergens waarom je je bezit moest delen, het stond kennelijk in hun hart geschreven. Het is zeer verwant aan Johannes’ dooponderwijs (Lucas 3: 10-14) maar die moest het de soldaten en de tollenaars nog apart uitleggen. Het is ook verwant aan de gebruiken in Qumran, met dit verschil dat het daar verplicht was, dat je een proeftijd had en dat het in de sfeer van de reinheid zat. Lucas herhaalt de beschrijving in 4: 32-35, vlak voor de clash rondom Ananias en Saffira. Terzijde: als de eerste gemeente bestond uit agrariërs dan was het niet zo handig om je akkers te verkopen en dus je baan op te geven. Maar als het, zoals de setting doet vermoeden, vooral rentenierende Joden uit alle windstreken waren die “een stuk grond” hadden om in heilige grond begraven te worden, dan spreekt het des te meer. Dan spreekt het trouwens ook van het nieuwe besef dat we de Messias niet terug verwachten op één berg in Jeruzalem, maar op heel de aarde die zijn rijksgebied is…

vs 46: dit heb je nodig als uitleg bij het andere element van onze tekst, ze “braken het brood”. Kennelijk is de situatie: ze kwamen trouw (daar heb je weer: proskaterein) en eensgezind in de tempel bij elkaar en daarna aten ze bij de mensen thuis. Voor ‘tempel’ wordt het woord hiëron gebruikt, dat is het hele complex, en niet het naos, het eigenlijke tempelhuis. Zo te zien ging het, 3:11 en 5:12, om de zuilengang van Salomo, dat is de enorme rand van het complex. Daarna waren ze bij elkaar thuis, waar ze het brood braken en hun maaltijden gebruikten. Dat klinkt als twee dingen die ze deden, samenhangend maar van elkaar onderscheiden. Je kunt “brood breken” wel als pars pro toto voor de hele maaltijd zien, maar je ontkomt toch niet aan de indruk dat “brood breken” op de Maaltijd met een hoofdletter slaat; Lucas gebruikt het woord klasis ook bij de ontmoeting met de Emmaüsgangers, Lucas 24:35.

vs 47: het was een gouden tijd, die in menig opzicht later aan diggelen ging. Als de lofzang verstomt dan ligt dat aan onszelf. Als je niet meer in de gunst van het volk staat maar vervolgd wordt, dan kon dat wel eens gevolg van je trouw aan de Heer zijn. Als de gemeente niet meer uitgebreid wordt met mensen die gered willen worden, dan legt dat een open vraag op tafel: heeft de Heer de kandelaar weggenomen, of hebben wij het licht zo verduisterd dat het mensen niet inspireert om gered te willen worden?

Inzoomen op vs. 42

De NBV-vertalers leggen uit: “De in de brontekst gebruikte constructie benadrukt het voortdurende karakter van de gebeurtenis. De continuïteit van het gedrag van de bekeerlingen wordt in dit vers weergegeven met ‘trouw’, een woord dat in Handelingen 2:46 wordt herhaald om het verband tussen deze beide verzen te doen uitkomen”.

NBG51 vertaalde: “En zij bleven volharden bij het onderwijs der apostelen en de gemeenschap, het breken van het brood en de gebeden.” Het mooie daarvan is dat het woord proskaterein, volharden, uit de brontekst zo herkenbaar is als het hoofdwerkwoord. Droom niet van een ideale begintijd want vanaf dag 1 was het een kwestie van volhouden, volharden. Trouw zijn en toegewijd, dus. Een nadeel van NBG51 was weer dat de verbinding met vs 46 onzichtbaar bleef, waar namelijk hetzelfde “volharden” wordt gebruikt, of te wel “trouw” in NBV.

Het is trouwens nog mooier: de opvallende combinatie “proskaterountes homothumadon” (eendrachtig volharden) in vs 46 komt letterlijk uit 1:14, ze bleven allen eendrachtig volharden in het gebed. Dus het zaadje is in stilte gelegd door een groepje mensen dat in een zaaltje eendrachtig en volhardend bleef bidden. De vrucht is geoogst met duizenden bekeerlingen die volhardend en eendrachtig samenkwamen in de tempelgalerij. En daar tussenin staat de beschrijving van de gemeente, werk van Christus door de Geest, waarin een en ander uitgewerkt wordt in vier aspecten:

trouw aan het onderricht van de apostelen – de basis van de kerk vormen de apostelen die de Opgestane zelf gezien hebben. De uitdrukking betekent niet alleen dat ze de leer (didache) handhaafden maar vooral ook dat ze ermee bezig bleven, eerst door naar de apostelen zelf te luisteren en later door er elkaar over te vertellen. Trouw gaat niet vanzelf, het is van volhouden.

ze vormden met elkaar een gemeenschap – zichtbaar en tastbaar in het delen van goederen, maar deze koinoonia werd gedragen door de gemeenschap van geloof met Christus.

ze braken het brood – teken en zegel van de gemeenschap met Christus en met elkaar. Een en ander had de diepte van de Maaltijd van de Heer, en de volheid van een volledig maal, eenvoudig en vol vreugde.

ze wijdden zich aan het gebed – zoals het allemaal met gebed begonnen was in het bovenvertrek en nu was het uitgegroeid tot een fenomeen in de tempel, maar juist daarom bleef het nodig dat mensen zich wijdden aan het gebed, dat ze ook in dat opzicht volhielden.

Tips voor de prediking

Het beschreven signalement van de gemeente is zó mooi, dat je moet uitkijken voor de valkuil om het zo schitterend te maken dat het onbereikbaar wordt. Wat helpt is de notie dat het ook toen om volhouden ging. Je kunt overwegen om openlijk te bespreken dat het ook toen gauw fout ging, maar dan moet je weer uitkijken voor cynisme. Want met alle lek en gebrek heeft het toch gewerkt: in culturen waar geen christendom is (geweest), daar is geen gehandicaptenzorg.

Andere valkuil is om het exclusief kerkelijk te maken. Het gaat hier wel over de eerste gemeente maar bovenal om christelijke gemeenschap. Trouw en toegewijd zijn ligt breder, denk bijvoorbeeld aan je dagelijks werk. Hoe werken deze noties daar door?

En heel het toegewijd zijn – vermijd om het als een nieuwe last op ieder individu te leggen, maar veeleer als uitdaging voor de hele gemeenschap, mogelijk met vormen waarin je het kunt beoefenen: trouw naar de Bijbel luisteren, volhouden in gemeenschap, je tafel delen met anderen, en plaats maken voor toegewijd gebed.

Ten slotte en ten overvloede: alle boven besproken details zijn werk voor de keuken – teveel ervan doorgeven maakt het onverteerbaar en te weinig Bijbelse achtergrond maakt het te mager. Zegen gewenst op de roeping van de verkondiging.

Willem Smouter, Apeldoorn.

Wat je verwacht voor de toekomst is van beslissende betekenis voor wat je doet in het heden. Een duidelijk voorbeeld is het idee van de opname van de gemeente (rapture) dat in veel Amerikaanse theologie een . . . → Lees verder: Het koninkrijk dat is en komt]]>

Vandaag in Opbouw /De Reformatie, zie ook Printversie (pdf)

Wat je verwacht voor de toekomst is van beslissende betekenis voor wat je doet in het heden. Een duidelijk voorbeeld is het idee van de opname van de gemeente (rapture) dat in veel Amerikaanse theologie een centrale rol speelt. Straks, als de tijd gekomen is, verschijnt Jezus op de wolken en in een oogwenk worden alle wedergeboren christenen weggenomen van de aarde en opgenomen in de hemel, waar hun eeuwige toekomst is.

Deze gedachte, gebaseerd op 1 Thessalonicenzen 4 en elders in dit nummer besproken, stempelt je kijk op deze wereld: als het spaak loopt, mogen wij weg en daar gaat het maar om. Kwesties als het milieu, de bewapening en christelijke politiek zijn in dat licht van minder belang: wij hebben geen aardse maar een hemelse roeping.

Jezus komt terug

Als daarentegen onze hoop niet is dat wij weg mogen maar dat Jezus terug komt, dan kijk je anders naar de schepping. Het ligt dan voor de hand dat we er alles aan zullen doen om planeet aarde zo goed mogelijk te beschermen en te bewaren als de plaats waar we onze Heer ontmoeten. Binnen die visie maakt het nog verschil of je Jezus ziet als een inspirerend voorbeeld of als de vernieuwer en verlosser van een verloren mensheid. In het eerste geval is de stimulans om er iets van te maken het grootst, maar als je met je idealisme tegen de lamp loopt (en dat gebeurt voortdurend) dan kun je makkelijk gefrustreerd raken en afhaken. In het tweede geval ben je wat meer ontspannen en als het goed is schept dat ruimte om te doen wat we kunnen en het uiteindelijke resultaat aan God over te laten. Ook daar hoort een valkuil bij: dat je er zo van doordrongen bent dat Jezus alles nieuw maakt, dat je het zelf laat afweten – en dat is ook een vorm van afhaken..

Zuivering

Veel christenen zitten daar ergens tussenin: ze voelen zich getroost dat we na onze dood naar de hemel mogen, maar hebben er nauwelijks een beeld van wat het toevoegt dat Jezus wederkomt op de aarde. Nu hebben we als NGK in onze genen dat er iets mis is met het enkele ‘hemelverlangen’. Ds. Telder betoogde dat het niet gaat om de tussentoestand die we toch niet ervaren, maar om de opstanding. Ds. Wim Rietkerk schilderde dat het vuur van de eindtijd geen vernietiging maar zuivering is en dat onze roeping juist na die tijd door gaat. Wat je daar ook van vindt, het is mooi dat er ruimte is om hier over na te denken.

Opstanding

Dit nadenken kreeg voor mij een nieuwe impuls vanuit het werk van N.T. Wright en, breder, vanuit de hernieuwde aandacht voor het Koninkrijk van God in Angelsaksische literatuur. Tom Wright is een Anglicaanse bisschop, nieuwtestamenticus, met een enorme productie. Hij combineert wetenschappelijke nauwkeurigheid met een stevig geloof in het evangelie, met als centrum het kruis en de opstanding van Jezus Christus. Hij schreef veel over onze christelijke toekomstverwachting, waaronder ‘Surprised by hope’ (‘Verrast door hoop’, uitgave Van Wijnen), een echte aanrader. De hoofdlijn daarvan is – met NGK-DNA heel herkenbaar – dat onze hoop en troost niet is dat er leven na de dood is, maar dat er leven is ná het leven na de dood. Namelijk als Jezus terugkomt om, eindelijk, het Koninkrijk van God voor altijd en volkomen te realiseren op aarde. Wright poetst overigens de (weinige) teksten over de tussentoestand niet weg, maar benadrukt dat de centrale en unanieme verwachting die christenen hadden is dat God op het eind der tijden voor heel de kosmos zal doen wat hij met Pasen deed voor zijn zoon Jezus Christus. Dat is onvoorstelbaar en dat is het niet alleen voor ons: het paste niet in de Joodse en niet in de Griekse wereld van Jezus’ dagen. Het geloof dat het toch gebeuren gaat, rust dan ook alleen op het voor de eerste christenen onloochenbare feit dat Jezus opgestaan is uit de dood, lichamelijk, op een nieuwe manier die je nauwelijks bevatten kunt.

Vooruitzicht

De hoop waarop we ons richten is niet dat we straks ergens in de hoge lucht mogen zijn, maar dat het Koninkrijk komt: wat God ooit bedoelde met de schepping en wat hij realiseerde in Jezus Christus – God is koning in de hemel en de mens vertegenwoordigt hem op aarde – dat gaat helemaal waar worden. Dat is een geweldig vooruitzicht en ik kan me dat niet in detail voorstellen, maar ik hoef in elk geval niet bang te zijn dat we ons zullen vervelen. Je kent dat jongetje dat moeite had om te verlangen naar de eeuwigheid, want hij dacht dat het zou zijn zoals onze zondagmorgendienst maar dan eeuwig durend… Te vrezen valt dat veel christenen er heimelijk ongeveer zo over denken.

Nu al

Wat is het dan heerlijk om het monumentale hoofdstuk 1 Korintiërs 15 te lezen, waarin de apostel onze verwachting uiteen zet. Die verwachting is gegrond in de opstanding van Christus: ‘Als de doden niet opstaan, is ook Christus niet opgewekt; en als Christus niet is opgewekt, is onze verkondiging zonder inhoud en uw geloof zinloos.’ (vs 13 en 14). En andersom: zo centraal als de lichamelijke opstanding van Christus is, zo centraal is ook het geloof in de lichamelijke opstanding op de jongste dag. We kunnen dat niet ‘pakken’ want zoals er vele soorten lichaam zijn, van een mens, van een vogel en zelfs hemellichamen, zo kan het lichaam van de opstanding heel anders zijn dan we denken. Maar het is wel ons lichaam, werkelijk, herkenbaar. Om het met een onnavolgbaar moderne beeldspraak van John Polkinghorne te zeggen: ‘God zal onze software downloaden naar zijn hardware, tot de tijd waarop hij ons nieuwe hardware geeft waar de oude software op draait’. En nu snel terug naar Paulus, die zijn hoofdstuk over de opstanding eindigt, niet met ‘zo dan, mijn broeders, is er hoop voor de toekomst’, maar met ‘Kortom, geliefde broeders en zusters, wees standvastig en onwankelbaar en zet u altijd volledig in voor het werk van de Heer, in het besef dat door de Heer uw inspanningen nooit tevergeefs zijn.’ Dat heeft diepe indruk op me gemaakt: de clou van het geloof in de opstanding is dat in Christus al ons werk niet voor niks is. Wat hier in geloof en uit liefde gedaan wordt, dat gaat mee naar het Koninkrijk van God.

Jezus en Paulus

Wel te verstaan: daar wil niet mee gezegd zijn dat wij het Koninkrijk bouwen en dat het van onze inspanningen afhangt of het er komt. Wright zegt dat nauwkeurig: het is niet dat wij het Koninkrijk bouwen, maar wij bouwen voor het Koninkrijk. We weten dat alleen waarde heeft wat past in het kader van geloof, hoop en liefde – want die alleen blijven bestaan. Je hebt in de praktijk twee soorten christenen, zo werkt Wright het uit. Je hebt de mensen van Jezus en het Koninkrijk, en de mensen van Paulus en het kruis. Wie het over het Koninkrijk hebben, die zijn druk met goed werk tot in de Derde Wereld toe. Ze voelen zich geïnspireerd door Jezus, alleen het blijft sneu dat juist zo iemand zo jong moest sterven. Wie het over het kruis hebben, die zijn persoonlijk diep geraakt door het offer van Christus en door Paulus’ evangelie van genade. Maar voor hen blijft het de vraag wat er nu eigenlijk na je bekering en voor de wederkomst nog te doen valt. In wezen horen het Koninkrijk en het kruis natuurlijk bij elkaar en dat is wel een soort geheimenis: dat wij er helemaal bij nodig zijn en dat het uiteindelijk toch uit genade zal zijn, een Koninkrijk dat neerdaalt uit de hemel van God.

Met twee woorden

Uiteindelijk zul je die twee kanten gewoon allebei in geloof samen moeten houden: ons werken is niet tevergeefs en toch ontvangen we alles puur uit genade. Mij helpt het om daarbij te denken aan het voorbeeld van Jezus’ menswording. Hij is de ware Israëliet, de grote zoon van David en door heel de geschiedenis heen heeft God de Davidslijn beschermd en behoed, want uit hem moest uiteindelijk de Messias voortkomen. Dat staat indrukwekkend beschreven in Mattheüs 1. Die verwekte die en die verwekte weer een volgende, van geslacht tot geslacht, tot op…Jozef. De man die uiteindelijk niet verwekte, maar ontving. Hij nam Maria en haar kind in huis en zó en niet anders kreeg David zijn grote Zoon. De geschiedenis van Israël vindt zijn volkomen vervulling in Jezus, maar toch heeft Israël hem en zijn Koninkrijk niet geproduceerd maar ontvangen.

Dat is geen verklaring in de zin dat je daarna snapt hoe onze arbeid en Gods genade op elkaar passen. Maar het helpt wel om aan beide vast te houden in geloof en vertrouwen, op weg naar de dag waarop Gods plan met mensen eindelijk zal zijn gelukt.

In 1992 publiceerde ik “Profielschets van het Koninkrijk”, een boekje over de zaligsprekingen uit de Bergrede, ISBN 90-6064-784-X. Met . . . → Lees verder: Probeer de zaligsprekingen als ebook]]> Het begint nu zo’n hoge vlucht te nemen dat ik eigenlijk niet achter kan blijven en daarom bij wijze van proef de publicatie van een ebook.

In 1992 publiceerde ik “Profielschets van het Koninkrijk”, een boekje over de zaligsprekingen uit de Bergrede, ISBN 90-6064-784-X. Met toestemming van de uitgever Buijten & Schipperheijn publiceer ik het hierbij als ebook.
Het is natuurlijk een mooi boekje ;-) maar in dit geval dient het toch vooral om het format te testen. Ik heb uiteraard maar een enkele ereader kunnen testen en daarom nodig ik je uit: wil je eens kijken hoe het boekje oogt op je Iphone, je Ipad, je Sony reader, je Kindle en noemt u maar op. Natuurlijk vind ik het fijn als de inhoud je bevalt, maar in dit geval vraag ik vooral feedback over de techniek:

• is deze vorm van online publicatie geschikt?
• is een en ander makkelijk op je reader te installeren?
• leest een en ander zoals je van een ebook verwachten mag?

Dank voor jullie technische recensie. En toch ook alle goeds gewenst bij het lezen ervan.

• Download “Profielschets van het Koninkrijk” in MOBI, dat is voor Kindle

• Download “Profielschets van het Koninkrijk” in ePub, dat is op meeste andere apparaten

Het begin van Jezus’ onderwijs op aarde is door Mattheüs weergegeven in de Bergrede, te vinden . . . → Lees verder: Profielschets van het Koninkrijk]]>

In 1992 publiceerde ik bij Buijten & Schipperheijn een boekje (ISBN 90-6064-784-X) met overwegingen over de acht zaligsprekingen. Het is uitverkocht en nu online beschikbaar.

Het begin van Jezus’ onderwijs op aarde is door Mattheüs weergegeven in de Bergrede, te vinden in Mattheüs 5-7. Het is die indringende rede, die de eeuwen door velen geïnspireerd heeft. Natuurlijk is men er ook vaak mee aan de haal gegaan, door er een ethisch hoogstaand verhaal van te maken, dat je ook lòs van het evangelie kunt lezen. Terwijl de kern van de Bergrede nu juist is, dat Jezus de mensen leert om bij alle geboden voor het aangezicht van de Vader te staan. De regels die Hij geeft zijn de regels van het Koninkrijk der hemelen en dàt Koninkrijk wordt gepredikt.

In deze bundel bestuderen we de zaligsprekingen, die aan het begin van de Bergrede staan. Ze vormen een parel binnen het evangelie, kort en puntig geformuleerd en vol van de glans van Gods liefde.

Het meest heeft mij getroffen, dat de zaligsprekingen geen losse verzameling spreuken blijken te vormen, maar ze zijn Christus’ uitnodiging tot Gods Koninkrijk, waarin een duidelijke orde te zien is. Het heeft wel iets van een heilsorde: de weg naar Gods heil, het spoor van de Geest. Je ziet erin getekend hoe de kinderen van het Koninkrijk zijn. Niet als een barrière die je moet nemen om het Rijk binnen te komen, maar juist als de deur die Christus uitnodigend open houdt. Voor het leven van iedere christen bieden ze dan ook een geweldige hulp.

Ik hoop, dat deze verklaring de zaligsprekingen van Christus dichter bij ons mag brengen.

W. Smouter, Rijswijk (januari 1992).

 
• Profielschets van het Koninkrijk (pdf)
• Aparte pagina over idem als ebook