Voor de morgendienst pakten Annette en ik de fiets naar Winton on the Green waar het lokale kerkje ons hartelijk welkom heette. Je begrijpt: een gezinsdienst met 1½ kind, een paar alleraardigste mensen en een lekeprediker. Twee gasten uit Holland maken er een groot verschil… En toch: het was goed om hier met broeders en zusters samen te zijn, te bidden en te zingen. De lekepreker (Paul nog wat) was van beroep uitgever, vertegenwoordigt bepaalde christelijke auteurs bij onder meer Arkmedia en Callenbach. Twittervriend @paulabspoel moet hem haast kennen?

Anyway, voor het avondgebed in Oxford namen we ook onze jongelui mee naar Christ Church in Oxford. Ik herinner me van New Wine heel goed Simon Ponsonby die daar doceert, maar hem troffen we uiteraard niet aan. De Evensong is normaal een attractie vanwege de koren die het uitvoeren, maar vandaag heette het Said Evensong – geen koor maar gesproken teksten en samenzang. Prachtige ambiance, redelijk wat mensen en een stemmige liturgie. Mooi om het Book of Common Prayer weer eens in handen te hebben, goed om de Bijbel te horen en om te knielen voor gebed. Een plus van beide anglicaanse diensten vond ik dat de echte wereld in de gebeden voor God kwam. De troepen in Afghanistan, de nood in Pakistan, en ook de mensen om de hoek die eenzaam zijn of op andere manier te lijden hebben. Heer ontferm u.

We hebben ons in beide diensten bemoedigd gevoeld. Tegelijk besef ik best dat mijn gezin en ik het niet zouden volhouden in een dorpskerkje met alleen bejaarden of in een liturgische setting zonder personal touch. We horen bij de koffie van mensen dat hun eigen jongelui het ook moeten hebben van de New Wine-ontmoetingen elders. Het is zoeken met de kerk van Christus – of het nu in Apeldoorn of in Winton on the Green is – en tegelijk zie je en geloof je dat Gods werk doorgaat.

Zo bezien heb ik al een paar maanden een merkwaardige tijd. De laatste tijd bezoek ik kerkdiensten als gewoon gemeentelid en met iedere keer dat ik dat doe groeit mijn bewondering voor mensen die dat elke week doen, jaar aan jaar. Nu zijn we dus bij de NWZC en eerder dit jaar ben ik afgetreden als bestuurslid dus zit ik hier nu als ambteloos burger en het is goed om daar eens kennis mee te maken. Het eerste is dat ze na mijn vertrek de aanmeldingsprocedure zo veranderd hebben dat iedereen en dus ook wij nu eerst twee-en-een-half uur in de rij moet staan voor de inschrijving. Je kunt ook zeggen: na mijn vertrek is de aanmelding met ruim 20% gestegen… Want zoveel is de groei inderdaad, de belangstelling is echt overweldigend.

Vanmorgen gaan we met bijna twee van de drieduizend bezoekers naar de grote tent waar de samenkomsten gehouden worden. Petje af voor honderden vrijwilligers die het hele terrein en ook de inrichting van deze tent weer verzorgd hebben! We beginnen met een flink aantal liederen van aanbidding. Fantastische band met mijn favoriete worshipleader Roeland Smith. Ik heb even moeite om het te “pakken” maar zodra we Psalm 100 zingen in de versie van Psalmen voor Nu, gaat de hemel voor me open. Echt waar, en ik heb de indruk dat het voor velen meer in de zaal geldt.

Dick Westerkamp heeft de leiding, spreker is de Zuid-Afrikaan Duncan McLea over Openbaring 1, een goede toespraak maar in deze serie Kerkenpad gaat het daar niet allereerst over. Wat me opvalt (of eigenlijk valt het eerst Annette op en ik herken het) is dat het overgrote deel van de bezoekers bestaat uit dertigers en veertigers. Dat zijn dus mensen met een drukke baan, een druk gezin met alle problemen daarbij – en dan toch nemen ze een week van de vakantie apart om zich op te laden in Gods huis. Ik weet dat veel kerken dit een moeilijke generatie vinden: ze hebben nooit tijd, zijn nauwelijks voor het ambt te porren en binden zich nergens aan. Nou, daar geloof ik dus niks van op basis van jaren New Wine werk. Dertigers en veertigers investeren tijd, commitment en geld voor het koninkrijk. Als kerken zou er je alles aan gelegen moeten zijn om een deel van dat commitment te benutten. Daar is meer voor nodig dan een herhaalde oproep “doe nou eens mee”. Er is voor nodig dat deze generatie zich mede eigenaar van de kerk gaat voelen. Wil dat gebeuren, dan zal de gevestigde kerk ruimte moeten bieden, zeker, maar dan bid ik ook dat deze dertigers en veertigers wegen zullen vinden om ook echt de plaatselijke kerk te zegenen, ter verrijken en verder te helpen.

En eh, bedankt voor het lezen, dat helpt mij om deelnemer te zijn en toch een beetje beschouwer ;-). Er is hier overigens voor het eerst een shoarmatent. En weet je waar die vandaan komt? Uit Houten…

Na de preek gaan we staan voor de herdenking van een overleden oudere dame uit de gemeente. Dan volgt een symboliek die ik niet kende: de ouderling, gevolgd door de predikant, brengt een zakdoek met de naam van de overledene naar de gedachtenis-nis achterin de kerk. Een apart idee met die zakdoeken maar het is wel iets moois; iemand vertelt me dat ze er blijven liggen tot het eind van het kerkelijk jaar wanneer de overledenen herdacht worden. Er blijken twee van zulke nissen te zijn: aan de linkerkant de gedachtenis-nis en aan de rechterkant de geboorte-nis. Daar zijn de namen te zien van wie gedoopt zijn; eerst in de binnenkant van de kaars die centraal staat en daarna in het geboorte-boek dat ter inzage ligt.

We gaan naar huis na een goede kerkdienst met een preek waar over valt na te praten.

Wat blijkt bij binnenkomst? Dat van die hoeden klopt, het zou een sensatie geweest zijn als ze zonder hoed was gekomen. Maar ze had best mijn nieuwe Montecristi Fedora#2 hoed op kunnen zetten want ik heb nog nooit zo’n bonte collectie gezien als hier. Je waant je eerder in de Ridderzaal dan in een zwartekousenkerk. En, tweede verrassing, vrijwel alle mannen hebben luchtig shirtje met kort mouwen zonder stropdas, dus ik ben zwaar over-dressed. Verder is het een mooie ruime lichte kerk met ontiegelijk veel mensen, duizend zitplaatsen die goeddeels gevuld zijn. Ik heb het kerkboek van mijn opa Bas Smouter (groenteboer in Kralingen) meegebracht en dat blijkt een goede keus: Statenvertaling en Oude Berijming, zij het in tegenstelling met opa’s kerkboek op hele noten gezongen.

De sfeer is vriendelijk, rustig en eerbiedig. Men kent duidelijk de regels die ik niet ken. Op tijd gaan staan en zitten is in elke kerk lastig, maar hier helemaal: telkens als we gaan staan bij een gebed, blijkt dat alleen een aantal mannen, verspreid over de zaal, gaan staan. Ik weet niet hoe dat geselecteerd is maar vermoed dat ik niet bij de selectie hoor, dus ik ga weer zitten. Ze hebben geen eigen predikant hier en een oude gastpredikant, ds. R. Boogaard, betreedt in jacquet de kansel. Een voorlezer leest de wet des Heeren en het tekstgedeelte over de Samaritaanse vrouw (Johannes 4: 1-18). Daarna spoeden we ons naar de preek, al zijn er tijdens een psalmvers nog snel drie collecten waarvan je de bestemming niet weet (de vierde collecte is bij de uitgang). Kennelijk geldt anderhalf uur als het maximum van de dienst want tegen die tijd werkt de voorganger een en ander snel af en dan staan we in twee minuten buiten.

Over de preek zelve, onderbroken door een tussenzang, heb ik niet veel te melden. De meeste gedachten zie ik op ruime afstand aankomen en inderdaad, “wij kunnen geen nagelschrap bijdragen aan ons behoud want alles ligt verzondigd”. Maar weet je: misschien gaat het ook niet om verrassende gedachten en exegetische vondsten. Een kerkdienst is bovenal samenkomen op de plaats des gebeds en voor Gods aangezicht staan. Dat heb ik er beslist ervaren en de duizend leden die hier samenkomen kennelijk ook. Het is trouwens een erg actieve gemeente. Op hun website zie je niet alleen een keur aan verenigingen, maar ook projecten als Maatjes en Taalmaatjes voor allochtonen, een maaltijdproject in ‘t Vogelnest en noem maar op. Een gemeenschap die zulke projecten van harte draagt, die is zo gek nog niet.

Er staan een paar stoelen in de kerk vcor ouwelui zoals ik, maar verder zit iedereen waar hij wil op kussentjes in de klassieke kerk. Met een plezierig combo hebben we een mooie tijd van zingen, dan opent Nicky Gumble (mister Alpha) de samenkomst door bishops van over heel de wereld voor te stellen die groeten doen en over Alpha vertellen. Het zijn zowel anglicanen als rooms-katholieken en het is mooi om te horen. Dan volgt het “reclameblokje” plus collecte: een mooi vormgegeven filmpje met alle info die je bij ons per powerpoint krijgt. Na nog enkele liederen is de preek aan de beurt en guess what: er is geen predikant aanwezig maar ze schakelen op de grote schermen live door met de dienst die tegelijkertijd in het grotere zusje HTB wordt gehouden. Hoe de man heet weet ik niet, maar het is een goede preek over de wonderbaarlijks visvangst en hoe de uitdaging steeds groter wordt. Eerst: ga je even varen, dan: gooi de netten eens uit, en ten slotte: voortaan mag je mensen vangen.

Na de dienst haast ik me naar HTB voor de bishop’s lunch. Want zoals je weet is Jan Bakker hier de baas van Alpha en elk jaar moet hij ook enkele bishops sturen. Maar zoals hij dan zegt: die hebben we hier niet, kun jij niet gaan? Dus mag ik, in de achtertuin van Nicky, voor plaatsvervangende bishop spelen. Plezierige contacten met christelijke leiders van overal, en dat is vandaag dus vooral uit Afrikaanse hoek. En nu, nadat ik jullie weer op de hoogte gebracht heb, mag ik op weg naar de volgende dienst. Laten we die van 17.00 uur nemen…

-

Dus gisteravond zoeken op internet hoe laat en hoe en zo meer. Dat valt tegen: er is nauwelijks een website en wat er is, is onvindbaar op Google. Met wat omwegen vinden we de officiële pagina van de Mariakerk. Voor protestantse ogen is de informatie een vreemde selectie: ik kan niet zien hoe laat ze kerk hebben, wel dat het kerkgebouw voortdurend onderhoud vraagt… Maar á la, ergens anders lees ik dat ze om 11 uur beginnen en wij zijn present.

We treffen het: het is vandaag het Hoogfeest van de heilige Drievuldigheid en ter gelegenheid daarvan is er een koor uit West-Friesland, dat liederen speelt met een Afrikaanse achtergrond. Om precies te zijn: het zijn de aloude liturgische liederen op Afrikaanse tekst en wijs. Ik weet meteen weer wat kracht en zwakte van koorzang zijn: het klinkt allemaal prachtig, en tegelijk wordt de gemeente volkomen monddood gemaakt. Er is een goede Bijbelse boodschap over de waarheid en wijsheid die in Jezus zijn. Wie de prediker is weet ik niet; niemand stelde hem voor en op de website is het niet te lezen. Vanuit protestants perspectief kun je allerlei aanmerkingen maken. Maar ik vind mooi, dat mensen (ook wie niet heel slim of heel gelovig zijn) met duidelijke rituelen kunnen meedoen, om het geloof uit te drukken dat ze misschien niet zo precies onder woorden kunnen brengen. En – inderdaad – ik zie veel meer bezoekers van andere cultuur en vind het zó mooi dat ze hier onderdak hebben.

Rijsbergen is voor mij jeugdsentiment: tussen m’n 5e en 15e woonde ons gezin in Breda en dan was Rijsbergen de buurgemeente. Protestantse, evangelisch getinte enclave in het Roomse zuiden. Op de voorste rij zit, kraakhelder, Fie van Katwijk, 93-jarige weduwe van evangelist Jan die deze gemeente met zware stem en open hart ooit stichtte. We hebben een goede dienst, met aandachtige luisteraars naar Pinkster-evangelie.

Na de dienst is er – oude traditie – uitvoerig koffiedrinken, een gezellige boel. Warme hapjes worden uitgereikt en ik heb m’n tong al gebrand voordat ik begrijp wat het zijn: “vlammetjes” omdat het Pinksteren is. Dat moet je als liturgische traditie vooral niet algemeen invoeren maar hier past het, en met vurige tong keer ik terug naar huis.

De dienst is in de aula van het Groevenbeek-college, buiten het dorp gelegen. Bij de ingang moet je even opletten: rechtsaf vriendelijke mensen die je welkom heten bij de Vergadering der gelovigen, linksaf vriendelijke mensen die je welkom heten bij de Evangeliegemeente. Vorige week waren we al bij de Vergadering, dus nu linksaf. Een grote zaal, die weldra goed gevuld raakt met honderden mensen, mooie mix van jong en oud. Heerlijk gezongen met een band die je niet ziet en vier zangers die je wel ziet. Dat laatste spreekt me wel aan, het biedt meer ondersteuning dan alleen muzikanten.

De dienst begint met twee kinderen die opgedragen worden. Het is mooi uitgevoerd, mooier dan vorige week, maar op mij als verstokte kinderdoper komt het toch nog een beetje over als tweedekeus. Iets als alcoholvrij bier of suikervrij gebak ;). Daarna volgt verrassing: de spreker blijkt Henk Medema te zijn, die bij de ingang kennelijk de verkeerde afslag genomen heeft en die we net vorige week nog gesproken hadden in de Vergadering te Apeldoorn! Anyway, een heldere preek over Psalm 113 in het licht van de hemelvaart: sinds hemelvaart en Pinksteren is er een mens in de hemel en God op aarde. Vanuit de hemel kent God wie in stof zijn, wie berooid is en wie vuil is (vs 7). Henk doet voorbede, in het bijzonder voor wie zich in één of meer van deze typeringen herkennen.

In de dienst herken ik iets van kracht en zwakte van mijn eigen gemeente, die ook zo groot is, misschien nog wat groter. Het mooie is de beleving van samen met vele gelovigen God te prijzen, ook in krachtige samenzang. Het lastige is dat je er erg anoniem zit en door geen mens aangesproken wordt. Dat lijkt me nog niet zo makkelijk te veranderen. Een vervreemdend moment komt nog als we merken dat ieder bij de koffie zijn portemonnee trekt. Hoeveel zou het zijn? Maar zowaar: “voor gasten is het gratis”! Daar hebben we gebruik van gemaakt, met dank aan de Evangeliegemeente niet alleen voor de koffie maar ook voor een fijne zondagmorgendienst.