Maar ook binnen de wereld van de Statenvertaling is het al een mijnenveld. Alleen de site biblija.net biedt al drie verschillende statenvertalingen en er zijn er nog meer. Bekend is de uitgave van de Gereformeerde Bijbel Stichting, die zich beijvert om de meest originele uitgave te verspreiden, gebaseerd op de oudste editie. Deze uitgave werd bekend onder de naam “wandpissersbijbel” op basis van onder meer 2 Koningen 9:8 waarin te lezen is: “ende ick sal van Achab uytroeyen dien, die aen de wandt pist” – hetgeen in latere edities werd “al wat mannelijk is”. Ooit heb ik eens nagekeken wat de GBS-bijbel daar nu echt van maakt en wat blijkt? Er staat “al wat aan de wand watert”. Dat is nou in de meest letterlijke zin het verwateren van je beginselen!

Bij mijn dagelijkse Bijbelstudies @tabkerk kwam ik ook iets wonderlijks tegen. Straks op 6 december is Jesaja 7:20 aan de beurt. Daar wordt geprofeteerd dat de koning van Assyrië het land komt kaalscheren met een gehuurd scheermes. Alles wordt afgeschoren, staat er dan heel plastisch. En daar heeft de Statenvertaling keurig letterlijk vertaald dat het mes zal “afscheren het hoofd, en het haar der voeten”. En zowaar – de Herziene SV maakte daarvan net als de NBV “schaamhaar”. Dat is stellig de bedoeling, maar het is niet echt tale Kanaäns… Maar het mooiste is nog als je de bekende NBG51-vertaling er bij haalt. Daar staat dat ’t scheermes “het hoofdhaar en het haar der benen” zal afscheren. Dat was nou wat je noemt de middenweg en met al die vertalingen samen is het land wel echt helemaal kaal geschoren!

Overigens los van deze frivole waarnemingen feliciteer ik de Herziene Statenvertalers met het resultaat dat morgen gepresenteerd wordt – en met het enorme publicitaire succes.

Vanmiddag mocht ik in Apeldoorn, samen met voorgangers van andere kerken, het eerste exemplaar in ontvangst nemen van “Studiebijbel in perspectief”; zie voorpublicatie

Kerken die blijvend in het midden laten welke vertaling er gebruikt wordt, of kerken die blijvend de schriftlezing projecteren op het scherm, dragen er aan bij dat gemeenteleden steeds minder hun Bijbel bij zich hebben in de kerk. Ik zie het concreet gebeuren in gemeenten waar ik vaak preek en waar ze “de keuze aan de dominee laten”. En dat is een slechte ontwikkeling.

Als je in de Nederlands Gereformeerde Kerken een keuze wilt maken voor de overzienbare toekomst, dan zal het de NBV moeten zijn en ik hoop dat steeds meer kerken dat doen. Daarom juich ik het erg toe dat er Bijbelstudiehulp komt die gebaseerd is op de NBV. Niet om die vertaling als onaantastbaar te beschouwen of zo, maar wel in het nuchtere besef dat dit in elk geval de vertaling is die de mensen in handen hebben. Natuurlijk mag en moet een Studiebijbel op- en aanmerkingen maken bij de vertaling en dat gebeurt in deze uitgave ook vrijuit, maar voor zover ik kan zien is het akelige zinnetje “er staat eigenlijk” vermeden en dat is winst. Want er staat eigenlijk Hebreeuws of Grieks en dat proberen we te vertalen, hoe gebrekkig elke vertaling ook is.

Het blijft overigens aardig: de Studiebijbel geeft soms aan wat er “lett.” (letterlijk) staat. Dat kon bijvoorbeeld niet uitblijven bij Johannes 1: 18 waar we in de NBV lezen “het woord is mens geworden”. Wie maar een beetje theoloog is, steigert daarbij want er staat toch “vlees” en daar is alleen al het begrip incarnatie van afgeleid. Dus “het woord is mens geworden” is wel erg kort door de bocht vertaald, vindt een theoloog, en inderdaad: de Studiebijbel merkt op “lett. ‘het Woord is vlees geworden’”. En weet je hoe ze dat begrip dan in de volgende zin uitleggen? “Johannes legt een sterke nadruk op de werkelijkheid van de menswording”.

Er is wel een overdaad aan Bijbels en Studiebijbels op de markt. “Studiebijbel” was voor mij sinds jaar en dag aanduiding voor de lange rij witte boeken die het Centrum voor Bijbelonderzoek uitgeeft. Dit Centrum doet op dit moment verwoede pogingen om een internetversie aan de man te brengen. Vorig jaar kwam de “NBV Studiebijbel” op de markt, een uitgave in één dik deel waarin de hele NBV-tekst met enkele aantekeningen onderin, Vanmiddag is daarnaast de “Studiebijbel in perspectief” gepresenteerd, van dezelfde uitgever Jongbloed, 1872 pagina’s dik en € 79,50 waard. De Studiebijbel in perspectief bevat de bijbeltekst van De Nieuwe Bijbelvertaling aangevuld met verklaringen van moeilijk te begrijpen verzen. Perikopen worden in hun geheel verduidelijkt. Ieder bijbelboek is voorzien van een inleiding, met daarin aandacht voor de historische context en voor heilshistorische lijnen. Je zou het een Bijbel-met-kanttekeningen in één deel kunnen noemen.

Ik vind het een mooie bladspiegel: de tekst van de Bijbel met daar omheen eerst in blauw de verwijzingen naar verwante Bijbelgedeelten en verder er omheen gegroepeerd een soort Kanttekeningen bij de NBV en ten slotte na elke pericoop een “Toelichting” die het gedeelte in bijbels perspectief zet. Hulp bij het begrijpen van de tekst. Verklaring van begrippen. Toeristische tips soms ook wel. Je moet dit boek niet kopen om uit te vinden “wat heb je eraan in je persoonlijk leven”. Wel om te begrijpen wat er staat en er dan verder over te praten. Want er staat enorm veel in. Als gezegd was er eerder ook al een “NBV Studiebijbel” verschenen. Die schijnt een beetje schriftkritischer te zijn of zo. Maar mij valt vooral op dat de huidige uitgave veel en veel meer informatie bevat. En er bleek zelfs nog plaats voor een “Kleine encyclopedie” van de Bijbel in 120 dicht bedrukte pagina’s. Alleszins de moeite waard voor wie 80 euro heeft, en scherpe ogen of een vergrootglas.
(foto’s: Richard Vervoorn)

Studiebijbel in perspectief
gebonden uitgave
1872 pagina’s
ISBN 978-90-6539-340-1
prijs: € 79,50